Die Luyden van 't Hooge Veene


Programma Monumentendag Hoogeveen e.o. 2010

Onder auspiciën van:
Stichting Open Monumentendag

Voorafgaand:
Woensdag 8 september

Om 19.30 wordt bij het Joodse monument bij de Joodse begraafplaats aan de Zuiderweg het begin van Rosh Hashanah, Joods Nieuwjaar, gevierd. Er is een ceremonie, er wordt getrakteerd op een passende lekkernij en er wordt vooruitgezien op een heel nieuw jaar. Dit volgens een oude traditie, die in Hoogeveen levend wordt gehouden door het Genootschap Nederland Israel en het Bazuincentrum.

Vrijdag 10 september

Om 19.00 uur start er een rondleiding op de oude begraafplaats van Hoogeveen. Gezien de beschikbare tijd wordt er niet gewacht, dus is het gewenst om vooraf te verzamelen. Dat kan op de parkeerplaats bij de Zuiderweg. De rondleiding geeft aandacht aan de geschiedenis, de grafcultuur, de symboliek, de natuur en restauratieprojecten op dit grafveld. Rondleiders zijn Marga Zwiggelaar en Albert Metselaar, die ooit als redactieleden de DHV-prijs wisten binnen te halen voor een boek over de Hoogeveense begraafplaatsen.

Om 20.30 uur wordt in de Kerkboerderij aan de Zuidwolderweg een lezing met foto's en powerpointpresentatie gehouden over de oude geschiedenis van De Weide en omstreken, van de Schutstraat tot aan Echten toe. Dit voormalige buitengebied van Zuidwolde is nu grotendeels een woonwijk van Hoogeveen geworden. Vooraf is er gelegenheid voor koffie en thee, zodat eventueel ook beide programma's van deze avond achter elkaar te volgen zijn. Dat moet ook wel, want het duo Zwiggelaar & Metselaar verzorgt ook dit deel van de avond.

Open Monumentendag:

Zaterdag 11 september

"De" grote dag, waarop tal van monumentale gebouwen en plaatsen toegankelijk zijn.
Wanneer er niet anders wordt vermeld is er sprake van openstelling van 10.00-17.00 uur.
De panden zijn verdeeld over de kern van Hoogeveen en de buitenstreek. Een wandeling met gids verbindt alle gebouwen. U wordt gaandeweg bijgepraat over de architectuur van Hoogeveen, ook wat betreft tal van panden die vandaag niet toegankelijk zijn, maar wel de moeite waard om te genieten van de uitwendige architectuur. U kunt zich melden voor de architectuurwandeling bij (moet nog ingevuld worden).

In Hoogeveen zelf vinden we rondom de Hoofdstraat van noord naar zuid:

  • Het Van Goghhuis aan de Pesserstraat. Hier woonde Vincent in september 1883. Men kan zich nog eens lekker uitstrekken op de plaats waar hij sliep. Maar er kan ook genoten worden van het Van Gogh-project van kunstenaar Ivo Winubst van Galerie Afterdaan uit Elim.
  • De firma Dikkers (Brinkstraat 22) zit in een en voor Hoogeveen uniek pand: Jugendstil met prachtige Art Deco tegeltableaus in de voorgevel. Deze drankenhandel heeft vandaag het proeflokaal open. Net als het pand een bijzondere beleving.
  • Het Museum de 5000 Morgen zit in een van de oudste panden van Hoogeveen: het oude koetshuis van het landhuis Venendal, dat later het hoofdhuis werd. Er is een flyer van het landgoed Venendal aanwezig. Het museum geeft een beeld van de cultuur en de geschiedenis van Hoogeveen en omstreken. Open van 13.00-17.00.
  • De 19e eeuwse Remonstrantse Kerk aan de Grote Kerkstraat is vandaag het domein van diverse kunstenaars, die samen op doek een beeld geven van Hoogeveen en omstreken.
  • De Grote Kerk, aan de naar deze kerk genoemde Grote Kerkstraat, is in het drukke Hoogeveen van de 11e september beschikbaar als stiltecentrum. Even lekker rustig in de banken zitten, genietend van het in 1804/1806 afgeronde gebouw. Er is een flyer aanwezig. Een powerpoint presentatie verhaald van bijzonderheden en van een 17e eeuwse voorganger. De kerk was eeuwenlang het hoofdcentrum van de Hervormden ter plaatse. In en op de zuidkant van de kerk werden tot 1829 de Hoogeveense doden begraven.
  • Vanuit de Grote Kerk liep vanaf het midden van de 17e eeuw de tamboer door Hoogeveen, als ter kerke werd opgeroepen, als dorpsomroeper en bij brand. Ook vandaag loopt de tamboer door Hoogeveen. De Tamboerscompagnie heeft ervoor gezorgd dat deze traditie niet verloren ging. Er is een flyer aanwezig in de Grote Kerk. De Tamboerscompagnie is een samenwerkingsverband tussen de Hoogeveense Harmonie, Christelijke Muziekvereniging Wilhelmina en de Historische Vereniging Die Luyden van 't Hooge Veene.
  • Oostelijk van de Hoofdstraatkerk vinden we de eerste Joodse begraafplaats van Hoogeveen. Er zijn nog twee zerken, maar weet wel dat er nog steeds honderden doden rusten in deze aarde.
  • Wie er loopt kan niet ontkomen aan de Hoogeveense molen 'De Zwaluw'. Deze molen is vandaag als vanouds in bedrijf. De tijd valt weg als we de oude raderen zien draaien en het meel door de vingers voelen glijden. Er is een flyer aanwezig.
  • Aan het Kerkplein, bij de Hoofdstraat, zit de Hoofdstraatkerk. Deze kerk is uitgeroepen tot mooiste kerk van Drenthe. Reden te meer om vandaag zelf eens te zien waaraan deze kerk die titel te danken heeft. De eind-19e-eeuwse Hoofdstraatkerk was lang het hoofdcentrum van de Gereformeerden ter plaatse.
  • In en rond de Hoofdstraat ontmoeten we 19e eeuwers, als vorm van levende geschiedenis, zoals de mensen met handkarren van het Cultuurhistorisch streek- en handkarrenmuseum De Wemme uit Zuidwolde, schipper Thijs met zijn trekharmonica, en als bijzondere gast Vincent van Gogh persoonlijk.
  • De tweede periode van levende geschiedenis vinden we rond het Kruis. Daar zijn leden actief van de Historische Vereniging Die Luyden van 't Hooge Veene. Ze brengen ons terug in de 17e eeuw, mede door hun activiteiten rondom de drie oude gevels bij en rond het Kruis, te weten:
  • Het café 't Olde Schippershuus. Gebouwd in 1633 gaat dit café terug op het oudste gebouw van Hoogeveen. Er is een flyer aanwezig. 17e eeuwse elementen zitten nog steeds in de muren verwerkt. En wat vinden we van de eeuwenoude balken? Vandaag is hier een 17e eeuwse bierbrouwer actief, die ons verrast met kennis en iets bijzonders. Even vragen!
  • Het Huis met de Duivengaten is gebouwd rond 1660. Er is een flyer aanwezig. Momenteel zit er in het gebouw een modern restaurant. Dat neemt niet weg dat de 17e eeuw er nog te ruiken is. Zeker doordat er vandaag 17e eeuws gekookt wordt. De kaart is vandaag aangevuld in de stijl van de Gouden Eeuw. Een exclusieve vorm van eetgenot!
  • Even westelijker aan de Schutstraat vinden we een gevelsteen met het jaartal 1703. Maar het pand zelf is ouder. Babyartikelen worden er verkocht. Laat dat nu geen prachtige plaats zijn om onze 17e eeuwse vroedvrouw te ontmoeten?
  • De voormalige Hoogeveense synagoge (Schutstraat 147) is na de Tweede Wereldoorlog door twee kerkgenootschappen als kerk gebruikt. De huidige gemeenschap, Baptistengemeente de Schutse, heet u vandaag van harte welkom. Het 19e eeuwse gebouw is vandaag verrijkt met herinneringen aan het Hoogeveense Jodendom. De tentoonstelling is samengesteld door De Schutse, het Genootschap Nederland Israël, het Museum de 5000 Morgen en de Historische Vereniging Die Luyden van 't Hooge Veene.
  • In de buitengebieden zijn de diverse deelnemers zowel per fiets als per auto te bereiken. U bent vandaag welkom bij de volgende panden:

  • Hollandscheveldse Opgaande no. 6. Hier werd rond 1765 een veenkoloniaal boerderijtje gebouwd, dat later werd uitgebreid met enkele eenkamerwoninkjes. Daar staat er nog één van. Dit werd later de woonkamer van de hoofdbewoner. Het gerestaureerde pand is door de huidige bewoners gedeeltelijk in de stijl van rond de Tweede Wereldoorlog intact gehouden. U bent van harte welkom van 10.00-16.00 uur. U zult een schat aan herinneringen kunnen ophalen aan en uit grootmoederstijd.
  • Lisette Martens (Langedijk 13a) heeft een glas-in-lood-atellier. Haar werk vinden we terug in kerkramen en prachtig versierde ramen van particulieren. Op een moderne manier geeft ze vorm aan een oud ambacht, waardoor tal van monumenten hun glans kunnen behouden. Het atelier is geopend van 10.00-16.00 uur.
  • Niet te bezichtigen maar van buiten wel te bewonderen: Hoekje 41, de oude dokterswoning. Anno 1868, lezen we op de gevel. Wist u dat hier in 1870 Aletta Jacobs woonde? Ze hielp haar zwangere zuster in de huishouding. Die was getrouwd met de toenmalige huisarts. In de jaren dat Aletta Jacobs zich bewust werd van de positie van de vrouw, en besloot dat daaraan wat moest veranderen, kreeg ze volop indrukken van de vrouw in de veengebieden.
  • Aan wat nu de Hendrik Raakweg heet werd in 1851 een kerk gebouwd. Men spreekt van een waterstaatskerk, waarmee men een type aangeeft. De gevelstenen geven wat achtergrondinformatie. Het orgel is dit jaar 100 jaar in de kerk aanwezig, wat aanleiding heeft gegeven tot een boeiend jaarprogramma. Van de kerk zelf is binnen een flyer aanwezig. Bij de kerk staan twee gedenktekens. De jonge vrouw is Cilie, bijgenaamd de Nevelhekse. Het gedicht bij het beeld vertelt meer. Op de noordkant van de kerk staat een gedenkteken voor de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog.
  • In het park stond in de Tweede Wereldoorlog een school. Daarin werden gevangenen vastgehouden en gemarteld door de SS' ers Dirk Hoogendam en Auke Pattist. Deze SS'ers woonden toen in de pastorie, de villa tegenover de kerk. Een mooi voorbeeld van moderne architectuur uit de periode net voor de Tweede Wereldoorlog.
  • Het lange witte gebouw waar u daar op uitkijkt werd in 1819 gebouwd als school. Het was de derde school van het gebied, maar wel de eerste die formeel als openbare lagere school fungeerde.
  • U vindt aan de Krakeelse Dijk op uw linkerhand het pand Krakeelsedijk 26 van Niesje Metselaar-Lunenborg. Dit atelier staat vandaag voor u open. Niesje schildert veel landschappen en staat ook bekend om de oude panden van Hollandscheveld en omstreken, die ze vanaf zwart-wit-foto's in kleur weer tot leven wist te brengen.
  • U bent welkom in het pand Krakeel 31. Deze woning werd in zijn oorspronkelijke vorm gebouwd rond 1748. De eerste bewoners waren Seine Gosens en Wichtertien Arents Schonewille. Dat zal u niet veel zeggen, tenzij u natuurlijk Seinen heet en er vanaf stamt. Ze speelden een rol in de zogenaamde Nijkerker Beweging, toen er in 1751 spanningen waren over de richting van de kerk. Nazaten van hen waren drijvende krachten in de Afscheiding, die in dit gebied plaatsvond in 1835, en tijdens het ontstaan van de Vergadering van Gelovigen, in de 20e eeuw. Hun woonhuis is eigenlijk nog steeds aanwezig. Kortom, deze woning maakte ooit mogelijk wat we nu kunnen bezichtigen als de mooiste kerk van Drenthe aan de Hoofdstraat. Zo verbinden we twee items van deze monumentendag, maar er is nog een verbinding….
  • De begraafplaats van Hollandscheveld, aan de Kerkhoflaan, had in de 19e eeuw bijzondere aantrekkingskracht. Het was een bezienswaardigheid door gebrek aan onderhoud. Gevolg: een bijzonder bloeiend heideveld met hier en daar zerken en planken met namen van doden. Een bijzondere gast was Vincent van Gogh. Als u vanaf de Kerkhoflaan het terrein op loopt, en daarna rechtsaf wandelt, vindt u een gedenkteken voor Vincents aanwezigheid.
  • De organisatoren van deze dag (eigenaren opengestelde panden) wensen u veel plezier toe. Maor kiek goed uut, ie bint wel veur oezölf verantwoordelijk! De coördinator van deze dag is Albert Metselaar, van de Historische Vereniging Die Luyden van 't Hooge Veene. Het comité Open Monumentendag van Hoogeveen wordt ondersteund door de Bibliotheek Hoogeveen, de Tamboer en de Hoogeveensche Courant.
    Wie trouwens goed gelezen heeft zal ontdekt hebben dat dit jaar maar liefst minimaal 35 organisaties en/of eigenaren-bewoners actief meedoen aan de Open Monumentendag. De coördinator van deze dag dankt alle deelnemers, en in het bijzonder de leden van de Historische Vereniging Die Luyden van 't Hooge Veene voor het klankbord dat ze voor hem vormden, om deze dag tot een prachtig geheel te kunnen brengen.

    facebook die luyden